Το ιστορικό Γυμνάσιο Κυθήρων.


Κατά τις δύο πρώτες δεκαετίες του αιώνα μας, το Ελληνικό Δημόσιο συντηρούσε Γυμνάσια μόνο στις πρωτεύουσες των νομών. Τα Γυμνάσια που υπήρχαν, όσα υπήρχαν, σε πρωτεύουσες επαρχιών συντηρούνταν από κληροδοτήματα , από χορηγίες πλουσίων κλπ. Ως εκ τούτου η ίδρυση Γυμνασίου στα Κύθηρα ήταν πολύ δύσκολη , σχεδόν αδύνατη .

Μέχρι το 1920 οι μαθητές του νησιού που τελείωναν το Δημοτικό φοιτούσαν στη Βιτσαμάνειο Εμπορική Σχολή ή στο Ελληνικά Σχολεία (Σχολαρχεία) της Χώρας και του Ποταμού.

Τον Ιούνιο του 1921 ο Πρόεδρος της Κοινότητας Κυθήρων , με υπόδειξη του Κυθηρίου πολιτικού Σπυρίδωνος Στάη, που τότε ήταν Υπουργός των Εσωτερικών , υποβάλλει αναφορά στο Υπουργείο Παιδείας με την οποίαν ζητά την ίδρυση Γυμνασίου στα Κύθηρα.
Στην αναφορά αυτή το Υπουργείο Παιδείας αντέδρασε έντονα, διότι αφ’ ενός δεν είχε διδακτικό προσωπικό (οι πλείστοι καθηγητές ήταν στρατευμένοι και οι γυναίκες ήταν ελάχιστες στο χώρο της εκπαίδευσης) και αφ΄ετέρου υπήρχαν άλλες μεγάλες πόλεις και επαρχίες, πολύ μεγαλύτερες από τα Κύθηρα, που πρόβαλλαν αξιώσεις και δικαιώματα για την ίδρυση Γυμνασίου στην περιφέρειά τους.
Σε αυτό το σημείο φάνηκε το κύρος και το αμέριστο ενδιαφέρον για τη γενέτειρα του Σπύρου Στάη. Εξουδετέρωσε όλες τις δυσκολίες και στις 3 Σεπτεμβρίου 1921 υπογράφεται το Βασιλικό Διάταγμα με το οποίο ιδρύεται «…εν Κυθήροις πρώτη τάξις τετραταξίου Γυμνασίου, υπό τον όρον η Κοινότης Κυθήρων να προσφέρει δωρεάν το δια την λειτουργίαν της τάξεως ταύτης κατάλληλον οίκημα και εφοδιάση αυτό δια των αναγκαίων επίπλων και οργάνων. Η λειτουργία της τάξεως ταύτης άρξεται από του Σχολικού Έτους 1921-1922».
Η Κοινότητα Κυθήρων παραχώρησε , πράγματι, δικό της οίκημα (εκεί που σήμερα στεγάζεται το Αστυνομικό Τμήμα) , ενώ το Βιτσαμάνειο Ίδρυμα παρεχώρησε τα θρανία και τα έπιπλα της Σχολής, η οποία τότε έπαψε να λειτουργεί και όλα τα περιουσιακά της στοιχεία περιήλθαν στο νεοσύστατο Γυμνάσιο.
Στις 18 Σεπτεμβρίου 1921 έγιναν τα εγκαίνια σε μια αίθουσα του ταπεινού εκείνου οικήματος που στέγασε την πρώτη τάξη του νεοϊδρυθέντος Γυμνασίου μαζί με τα όνειρα των Κυθηρίων.
Το 1922 προστέθηκε με Βασιλικό Διάταγμα η δευτέρα Γυμνασίου το 1923 η τρίτη και το 1924 η τετάρτη τάξη.
Το Μάιο του 1925 ο Γυμνασιάρχης Σπύρος Στάθης ζήτησε και έλαβε άδεια να συστήσει ερανική επιτροπή , που θα συγκέντρωνε χρήματα για να κτισθεί το νέο κτίριο του Γυμνασίου. Ο αείμνηστος Γυμνασιάρχης ταξίδεψε μέχρι την Αμερική και τα χρήματα βρέθηκαν. Η έντονη δραστηριότητά του έφερε σύντομα σε πέρας το έργο αυτό.
Μεγάλοι ευεργέτες του Γυμνασίου υπήρξαν επίσης ο Ευστάθιος Δηλαβέρης και ο Μιχαήλ Σεμιτέκολος.
Στις 25 Οκτωβρίου 1931 έγινε η επίσημη τελετή των εγκαινίων του νέου Γυμνασίου. Εν τω μεταξύ με την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1929 το τετρατάξιο Γυμνάσιο είχε μετετραπεί σε εξατάξιο , το Ελληνικό Σχολείο της Χώρας καταργήθηκε και το Ελληνικό Σχολείο Ποταμού μετετράπη σε Ημιγυμνάσιον.
Το Νοέμβριο του 1931 , λίγες ημέρες μετά τα εγκαίνια, η Κυβέρνηση καταργούσε με άλλα 40 Γυμνάσια της χώρας και το Γυμνάσιο Κυθήρων. Σύσσωμος όμως ο κυθηραϊκός λαός αντιδρά με δυναμικά συλλαλητήρια και καταφέρνει να ακυρώσει την απόφαση.
Το Σεπτέμβριο του 1944 λίγο πριν την αποχώρηση των Γερμανών , γερμανικά αεροπλάνα βομβάρδισαν το κτίριο του Γυμνασίου , τη στέγη του οποίου έπληξαν με δύο βόμβες , προξενώντας του σημαντικές ζημιές .
Μέχρι να αποκατασταθούν οι ζημιές του κτιρίου τα μαθήματα γίνονταν στο κτίριο, που σήμερα στεγάζεται η Εθνική Τράπεζα.
Με την κατάργηση του εξαταξίου Γυμνασίου και τη δημιουργία τριετούς Γυμνασίου και τριετούς Λυκείου, το υφιστάμενο κτίριο εκρίθη ανεπαρκές για τις νέες αυξημένες ανάγκες . Κατόπιν αξιέπαινων ενεργειών Κυθηρίων παραγόντων προστίθεται το 1999 νέα πτέρυγα στο παλαιό κτιριακό συγκρότημα του Γυμνασίου Κυθήρων, όπου σήμερα στεγάζει το Γυμνάσιο, ενώ το ΓΕΛ στεγάζεται στο παλαιό κτίριο. Στη νέα πτέρυγα υπάρχουν τέσσερεις αίθουσες διδασκαλίας, μία βιβλιοθήκη, ένα εργαστήριο φυσικών επιστημών, μια μικρή αίθουσα που αρχικά προοριζόταν για εργαστήριο πληροφορικής αλλά κατέληξε να χρησιμοποιείται για αίθουσα διδασκαλίας όπως και μία μεγάλη αίθουσα πολλαπλών χρήσεων που επίσης λόγω αυξημένων αναγκών χρησιμοποιείται για διδασκαλία.